گرایش : تجارت بین الملل
دانشگاه آزاد اسلامی
واحد دامغان
دانشکده حقوق
رساله برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته حقوق تجارت بین الملل
عنوان:
بررسی آثار و احکام حقوقی اعتبارات اسنادیِ
قابل انتقال و اتکایی در حقوق تجارت بین الملل
استاد راهنما:
دکتر حسین قربانیان
زمستان ۹۳
(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده .۱
مقدمه۲
فصل اول : کلیات
بخش اول: تاریخچه و زمینه های پیدایش ۴
بخش دوم: انواع روش های پرداخت وجه .۵
بخش سوم: تعریف و ماهیت اعتبار اسنادی ۸
گفتار اول: تعریف .۸
گفتار دوم: ماهیت اعتبار اسنادی .۹
بخش چهارم: ویژگی ها،معایب و مزایای استفاده از اعتبارات اسنادی ۱۱
گفتار اول: ویژگی های اعتبارات اسنادی ۱۱
گفتار دوم: مزایاو معایب استفاده از اعتبارات اسنادی .۱۲
بند اول: مزایا از نگاه کلی .۱۲
بند دوم: مزایا و معایب از نگاه فروشنده .۱۳
الف) مزایا .۱۳
ب) معایب ۱۳
بند دوم: مزایا ومعایب از نگاه خریدار ۱۴
الف) مزایا .۱۴
ب) معایب ۱۴
بخش پنجم: نحوه عملکرد یک اعتبار اسنادی .۱۵
گفتار اول: گشایش اعتبار ۱۵
گفتار دوم: طرف های درگیر در اعتبار اسنادی ۱۸
بخش ششم: قوانین،مقررات و اصول حاکم بر اعتبارات اسنادی .۱۹
گفتار اول: قوانین و مقررات حاکم بر اعتبارات اسنادی ازابتدا تاکنون ۱۹
بند اول: مقررات ملّی اعتبارات اسنادی .۲۰
بند دوم: عرف ها و رویه های متحدالشکل اعتبارات اسنادی(یوسی پی).۲۰
بند سوم: عرف ها و رویه های اعتبارنامه های تضمینی بین المللی(آی اس پی۹۸).۲۱
بند چهارم: مقررات راجع به ضمانت نامه های عندالمطالبه ۲۲
بند پنجم: کنوانسیون سازمان ملل متحد ۲۲
بند ششم: ماده ۵ کد متحدالشکل تجارت آمریکا ۲۳
بند هفتم: قوانین حاکم و مراجع ذیصلاح در داخل ایران ۲۴
گفتار دوم: اصول حاکم بر اعتبارات اسنادی ۲۶
بند اول: اصل استقلال اعتبارات اسنادی .۲۶
بند دوم: اصل انطباق دقیق اسناد با شروط اعتبار ۲۶
مسائل و پرونده های فصل اول: .۲۸
فصل دوم: انواع اعتبارات اسنادی و دسته بندی آن ها
بخش اول: انواع اعتبارات اسنادی ۳۳
- اعتبار اسنادی برگشت پذیر و اعتبار اسنادی برگشت ناپذیر ۳۳
- اعتبار اسنادی تأیید شده و اعتبار اسنادی تأیید نشده .۳۴
- اعتبار اسنادی دیداری و اعتبار اسنادی مدت دار .۳۵
- اعتبار اسنادی گردان ۳۶
- اعتبار اسنادی قابل انتقال و اعتبار اسنادی غیر قابل انتقال ۳۷
- اعتبار اسنادی اتکایی ۳۷
- اعتبار اسنادی سبد خرید ۳۷
- اعتبار اسنادی پوششی ۳۸
- اعتبار اسنادی فعال و اعتبار اسنادی غیرفعال ۳۸
- اعتبار اسنادی با عبارت قرمز ۳۹
- اعتبار اسنادی قابل معامله نزد هر بانکی .۳۹
- اعتبار اسنادی ترکیبی ۳۹
بخش دوم: دسته بندی اعتبارات اسنادی به تجاری و تضمینی ۴۰
گفتار اول: اعتبارات اسنادی تجاری .۴۰
گفتار دوم: اعتبارات اسنادی تضمینی .۴۰
مسائل و پرونده های فصل دوم .۴۴
فصل سوم: قابلیت انتقال و عدم قابلیت انتقال در اعتبارات اسنادی
بخش اول: اعتبار اسنادی قابل انتقال .۴۹
ماده ۳۸ یوسی پی۶۰۰: اعتبارات قابل انتقال ۵۰
بند الف) ۵۰
بند ب) ۵۱
بند ج) ۵۴
بند د) . ۵۴
بند ه) ۵۶
بند و) ۵۷
بند ز) . ۵۸
بند ح) .۶۳
بند ط) .۶۴
بند ی) .۶۵
بند ک) ۶۵
بخش دوم: اعتبار اسنادی اتکایی. ۶۶
بخش سوم: واگذاری عواید در اعتبارات اسنادی۷۶
گفتار اول: شیوه های واگذاری عواید ۷۹
بند اول: اعلام واگذاری عواید حاصل از اعتبار ۷۹
بند دوم: صدور دستور پرداخت برگشت ناپذیر .۸۰
گفتار سوم: شرایط واگذاری .۸۱
گفتار چهارم: اصلاح و تغییر درخواست واگذاری عواید .۸۲
مسائل و پرونده های فصل سوم ۸۲
فصل چهارم: مزایا، معایب و مقایسه روش های مختلف حفظ منافع اشخاص ثالث در چارچوب اعتبار با یکدیگر
بخش اول: مزایا و معایب ۸۷
گفتار اول: مزایاو معایب اعتبار اسنادی قابل انتقال ۸۷
بند اول: مزایا .۸۷
بند دوم: معایب ۸۹
گفتار دوم: مزایا و معایب اعتبار اسنادی اتکایی .۹۰
بند اول: مزایا .۹۰
بند دوم: معایب ۹۰
گفتار سوم: مزایا و معایب واگذاری عواید ناشی از اعتبار .۹۱
بند اول: مزایا .۹۱
بند معایب ۹۲
بخش دوم: مقایسه و بیان تفاوت ها ۹۲
گفتار اول: تفاوت بین انتقال اعتبار و واگذاری عواید حاصل از اعتبار ۹۲
گفتار دوم: تفاوت بین اعتبار اسنادی قابل انتقال و اعتبار اسنادی اتکایی ۹۴
گفتار سوم: تفاوت بین اعتبار اسنادی اتکایی و واگذاری عواید ناشی از اعتبار ۹۵
نتیجه گیری و پیشنهادات .۹۶
فهرست منابع ۹۹
پیوست ۱۰۳
چکیده
یک اعتبار اسنادی می تواند به انحا مختلف به منافع شخص یا اشخاص ثالث ارتباط پیدا کند. این ارتباط می تواند از ابتدای گشایش در اعتباراسنادی لحاظ شود، آن چنانکه در مقررات متحدالشکل اعتبارات اسنادی تحت عنوان اعتبار اسنادی قابل انتقال آمده است. لیکن در صورتی که از ابتدا به دلایل گوناگون سخنی از منافع شخص ثالث در اعتبار به میان نیاید و به عبارتی اعتبار غیر قابل انتقال باشد دو حالت دیگر برای تأمین منافع شخص ثالث با استفاده از اعتبار گشایش یافته متصور است. یکی در قالب اعتبار اسنادی اتکایی که نامی از آن در مقررات متحدالشکل اعتبارات اسنادی برده نشده و دیگری در قالب واگذاری عواید ناشی از اعتبار که مقررات متحدالشکل اعتبارات اسنادی آن را مجاز دانسته است. تفاوت های فی مابین و بیان این موضوع که از دیدگاه هریک از طرفین اعتبار اسنادی، کدام یک از اعتبارات قابل انتقال و اتکایی ریسک بالاتر و کدام یک وضعیت بهتری را برای آن ها به وجود می آورد موضوع نوشتار حاضر خواهد بود. همچنین به بررسی این موضوع پرداخته خواهد شد که ذینفع در اعتبار اسنادی و واگذارکننده در واگذاری عواید چگونه می توانند بیشترین بهره را از اعتباراسنادی به دست آورند و مخاطرات پیش رو را مدیریت کنند. اطلاعات و منابع به شیوه کتابخانه ای جمع آوری شده و روش تحقیق نیز توصیفی می باشد.
واژگان کلیدی: اعتبار اسنادی، مقررات متحدالشکل، قابل انتقال، اتکایی، واگذاری عواید
مقدمه
بانک ها نقش اساسی و تعیین کننده ای در تجارت بین الملل بر عهده دارند. از یک سو انجام یک دادوستد فرامرزی بدون همکاری و دخالت بانک ها امکان پذیر نیست و از سوی دیگر حجم قابل توجهی از عملیات و خدمات بانکی برای تسهیل در حوزه بین الملل انجام می شود. لذا درک ابعاد گوناگون امور بانکی نظیر اعتبارات اسنادی و سایر شیوه های تامین مالی برای فعالان تجارت بین الملل لازم و ضروری است.
طرفین یک معامله تجاری بسته به نوع نیاز خود و توافقی که بر سر نحوه پرداخت ثمن معامله می نمایند از یکی از انواع روش های پرداخت وجه استفاده می کنند. در حال حاضر روش اعتبار اسنادی کارآمدترین و رایج ترین روش پرداخت وجه در دنیا می باشد. دو گونه از انواع اعتبارات، اعتبار اسنادی قابل انتقال و اعتبار اسنادی اتکایی هستند. با مروری بر کتاب ها ومقالاتی که در این زمینه در ایران نوشته و یا ترجمه شده اند درمی یابیم که در اغلب موارد در حد یک الی دو صفحه به بیان کلیات و تعریف این دو نوع اعتبار اسنادی پرداخته شده است. در حالی که در مقررات متحد الشکل اعتبارات اسنادی که از سوی اتاق بازرگانی بین المللی پیرامون قوانین حاکم بر اعتبارات اسنادی تدوین شده، درماده ۳۸ این مقررات و در ۱۰ بند، احکام ونحوه به کارگیری اعتباراسنادی قابل انتقال بیان شده است. هرکدام از بندهای این ماده همانند قوانین داخلی که حواشی بسیاری بر آن ها نوشته شده، نیاز به توضیح و تفسیر دارد. مضاف بر این، اعتبارات اسنادی قابل انتقال و اتکایی و همچنین واگذاری عواید ناشی از اعتبار در جهت تامین منافع اشخاص ثالثی به کار می روند که در معامله اولیه مبنای اعتبار نقشی ندارند و به این خاطر افراد بیشتری در این فرآیند درگیرند و این خود باعث پیچیدگی روند کار خواهد شد. در نتیجه فراگیری کارکرد این دو اعتبار تا اندازه ای از سایر انواع اعتبارات اسنادی مشکل تر است. از طرفی ریسک گشایش و استفاده از این دو نیز برای طرفین درگیر در اعتبار اسنادی به مراتب بیشتر است. بنابر این انتخاب موضوع پایان نامه در خصوص بررسی آثار و احکام حقوقی اعتبارات اسنادی قابل انتقال و اتکایی تلاشی است در جهت فهم عمیق تر مسایل و جزییات این دو نوع اعتبار.
در همین راستا سعی شده از مطالبی که در قالب کتاب، مقاله، رساله دانشجویی و فصلنامه های بانکی و بازرگانی(تا زمان نگارش این پایان نامه) پیرامون این موضوع به زبان فارسی به رشته تحریر درآمده استفاده شود. همچنین با عنایت به این نکته که این ابزار تجاری یک ابزار خارجی است و توسط کشورهای توسعه یافته وارد ادبیات حقوقی و بانکی ما شده و کشورهای توسعه یافته نیز روز به روز درصدد آسان سازی روند تبادلات تجاری و بانکی هستند، تلاش کردیم احکام و رویه های جدید در رابطه با اعتبارات اسنادی را در حد بضاعت از منابع خارجی دریافت کرده و در نوشتار خود بگنجانیم. برخی از مفیدترین مطالب پایان نامه حاضر مواردی هستند که حاصل مشورت بامسئولین دایره ارزی بانک های ملی و صادرات می باشند، چرا که ایشان به طور عملی با نحوه عملکرد اعتبارات اسنادی آشنا هستند و نقاط قوت و ضعف،معایب و مزایای دو اعتبار قابل انتقال و اتکایی را می شناسند. در پایان هر فصل نیز به چند مسئله و پرونده بانکی اشاره شده تا جنبه کاربردی و عملی کار حفظ شود و بر غنای آن افزوده گردد. مسائل مطرح شده حاوی نکات مهمی هستند که اغلب در متن پایان نامه مجالی برای توضیح آن ها فراهم نشده لذا به شکل پرسش و پاسخ در پایان فصول بیان شده اند.
واگذاری عواید ناشی از اعتبار اسنادی نیز با وجودی که در عنوان پایان نامه اسمی از آن برده نشده، از آنجا که یکی از راه های کم هزینه ی حفظ منافع اشخاص ثالث به شمار می رود ، آثارو احکام حقوقی و نحوه به کارگیری آن در فصل سوم بیان شده است.
فصل اول:کلیات
بخش اول: تاریخچه و زمینه های پیدایش
همزمان با پیشرفت تمدن و نیاز بشر برای تامین مایحتاج زندگی خود، ضرورت دادوستد آشکار شد. در آن زمان منظور از داد و ستد، فعالیتی بود که به موجب آن یک طرف در قبال به دست آوردن یک کالا، اعطای کالا یا انجام خدماتی دیگر را برای طرف مقابل می پذیرفت که این عمل اصطلاحا “معامله پایاپای” خوانده می شد. بعدها سکه و اسکناس ابداع شد و نماد ارزش کالا وخدمات گردید. با پیدایش پول و البته وسایط نقلیه به ویژه کشتی امکان تجارت در کشورهای دوردست فراهم شد.[۱] تا اواخر قرن هجدهم و اوایل قرن نوزدهم و قبل از هجوم استعمارگران اروپایی به قاره های آسیا،آفریقا و آمریکا دادوستد در سطح جهانی تقریبا بدون تغیییر جریان داشت. خریدار یا نماینده او شخصاً به فروشنده مراجعه می کرد و پس از انتخاب کالای مورد نظر،آن را نقداً خریداری و با خود حمل می نمود. مخاطرات این روش تجارت قابل انکار نیست و طبیعی است که در این روش،تجارت بین الملل در یک حالت کم و بیش وقفه و رکود قرار بگیرد. اما با هجوم استعمار و گشایش دروازه سرزمین های جدید و دوردست،تحول عظیمی درکسب وکارهای بین المللی به وجود آمد. انقلاب صنعتی اروپا و سپس آمریکا، پیچیدگی های صادرات و واردات را بیشتر کرد. ظهور ماشین آلات صنعتی و به دنبال آن تولیدات انبوه کارخانجات، خریداران را با مشکلات جدیدی روبرو کرد زیرا دیگر تنها پول برای خرید این اقلام کافی نبود و دیگر حضور در محل تولید و انتخاب کالا به سهولت سابق میسر نمی شد و دادوستد به دلیل فقدان ابزار لازم نمی توانست از شکوفایی کافی برخوردار شود. خریدار که می خواست کالایی را از نقاط دوردست خریداری و با آن تجارت نماید نمی توانست بدون اینکه کالا را به نوعی در تصرف خود داشته باشد بهای آن را بپردازد. فروشنده نیز به نوبه ی خود حاضر نبود کالای خود را قبل از آنکه قیمت آن را دریافت نماید، تحویل دهد.
انگلستان که وسیع ترین امپراتوری استعماری را در اختیار داشت با انتخاب نمایندگان تجاری در سرزمین های تحت سلطه خود و اقدام به خرید و فروش توسط نمایندگان مزبور، تا حدودی گره این مشکل را گشود. این چنین تجارتی خواه ناخواه مکاتباتی را به وجود می آورد و ارائه اسنادی را ایجاب می کرد. اسنادی از این قبیل به تدریج تکامل یافت و به تعبیر برخی، همین موضوع پایه اعتبارات اسنادی را بنا نهاد.[۲] عده ای معتقدند که زمان پیدایش اعتبار اسنادی اواخر قرن هجدهم است چرا که فرم اصلی اعتبار اسنادی از آن زمان تاکنون اساساً تغییری نکرده و فقط مقررات ناظر بر موارد کاربرد آن به تدریج پیچیده تر شده است.[۳] نظر سوم و معتبری نیز وجود دارد چنانکه بیان می دارد، فنلاندی ها اولین ملتی بودند که برای واردات قهوه از برزیل در سال ۱۸۴۰ از اعتبار اسنادی که شباهت زیادی به سازو کار امروزی داشت استفاده نمودند.[۴] با توجه به کاربرد ضمانتی اعتبار اسنادی مشاهده می شود در طی دورانی که این ابزار تجاری سپری کرده تا به شکل کنونی رسیده هرزمان که اوضاع سیاسی و اقتصادی مشوّش و نامطمئن بوده خصوصاً در زمان وقوع جنگ جهانی اول و دوم و پس از آن در دوران جنگ سرد، استفاده از اعتبار اسنادی به عنوان ابزار ضمانت بیشتر صورت گرفته است.پس از دوران جنگ سرد و برقراری صلح بین کشورها،همگان انتظار داشتند ه بکارگیری این ابزار در مراودات تجاری کمتر شود ولی این انتظار برآورده نشد و تعداد اعتبارات صادره و ابلاغ شده روز به روز افزایش یافت. تا پیش از این زمان،به کارگیری اعتبار اسنادی تنها در شرکت ها و معاملات بزرگ صورت می گرفت حال آنکه بعد از آن،در بسیاری شرکت ها و صنایع متوسط و کوچک در امر واردات و صادرات استفاده از اعتبار اسنادی به امری رایج بدل شده بود. علت این تغییر نگرش تغییر معنادار الگوی تجارت بود.
[۱]. لنگریچ،رینهارد،اعتبارات اسنادی در حقوق تجارت بین الملل،ترجمه سعید حسنی،نشر میزان،چاپ دوم،بهار۱۳۹۰،صفحه۳۷
- کریمی،اسدا.،مروری بر اعتبارات اسنادی و آخرین مقررات متحدالشکل اعتبارات اسنادی،مجله حقوقی دفتر خدمات حقوقی بین المللی،ش ۹، پاییز و زمستان ۱۳۶۷، صص ۸۹-۱۲۴.
[۳]زمستان ۱۳۶۶،ص۹۴[۴]
