گرایش : خصوصی
دانشگاه آزاد اسلامی
واحد علوم وتحقیقات خوزستان
پایان نامه کارشناسی ارشد (یا دکتری) رشته: حقوق
گرایش: خصوصی
موضوع پایان نامه:
تحلیل و بررسی ادغام وتجزیه شرکتها درلایحه جدید قانون تجارت ومقایسه آن باقوانین فعلی تجاری
استاد راهنما:
دکتر هیبت الله نژندی منش
استاد مشاور:
دکتر امید قاسمی
سال تحصیلی: ۱۳۹۲-۱۳۹۱
(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)
فهرست مطالب
عنوان.صفحه
چکیده:.۱
فصل اول: مقدمه۲
فصل دوم: کلیات.۹
بخش نخست: مفهوم وماهیت ادغام وتجزیه ازدیدگاه حقوق تجارت ومقایسه آن باتبدیل،انحلال وتصفیه۱۰
گفتار اول: مفهوم وماهیت ادغام وتجزیه(اهداف وانگیزه).۱۰
بند اول: تبیین موضوع ادغام۱۰
بند دوم: تبیین موضوع تجزیه۱۴
گفتار دوم: بررسی نظریه های حقوقی راجع به ادغام وتجزیه.۱۶
بند اول: بررسی نظریات موافقان.۱۷
الف: دیدگاه موافقان تجزیه شرکتها۱۷
ب: دیدگاه موافقان ادغام شرکتها.۱۷
بند دوم: بررسی نظریات مخالفان۱۹
الف: دیدگاه مخالفان ادغام شرکتها.۱۹
ب: دیدگاه مخالفان تجزیه شرکتها.۲۰
گفتار سوم: اصول کلی مرتبط با ادغام وتجزیه شرکتها۲۱
بند اول: بین المللی شدن شرکت ها وکسب قدرت.۲۱
الف: بین المللی شدن شرکتها.۲۱
ب: کسب قدرت.۲۲
بند دوم: اصل آزادی خرید و فروش وتسهیل رقابت.۲۳
الف: آزادی خرید وفروش۲۳
ب: تسهیل رقابت۲۴
گفتارچهارم: تحلیل جایگاه ادغام وتجزیه درحقوق شرکتها ومقایسه آن باتبدیل انحلال وتصفیه۲۵
بند اول: تبدیل شرکتها ومقایسه آن با ادغام وتجزیه.۲۶
الف: مفهوم وفلسفه تبدیل درانواع شرکتهای تجاری.۲۶
ب: مقایسه تبدیل با ادغام و تجزیه۲۷
بند دوم: انحلال شرکتها تجاری ومقایسه آن با ادغام وتجزیه.۲۹
الف: معنا ومفهوم انحلال.۲۹
ب: مقایسه بین انحلال با ادغام وتجزیه.۳۲
بند سوم: تصفیه شرکت ها ومقایسه آن با ادغام وتجزیه.۳۳
الف: معنا ومفهوم تصفیه۳۳
ب: مقایسه بین تصفیه با ادغام وتجزیه۳۴
بخش دوم: تحلیل وبررسی ادغام و تجزیه ازدیدگاه حقوق رقابت تجارت۳۵
گفتار اول: مفهوم و ماهیت حقوق رقابت وتحلیل جایگاه آن.۳۶
بند اول: معنا ومفهوم حقوق رقابت از نگاه حقوقدانان داخلی وخارجی۳۶
الف: تبیین موضوع حقوق رقابت۳۷
ب: حقوق رقابت تجاری در سیستم حقوقی ایران.۳۹
ج: حقوق رقابت تجاری دراروپا و ایالات متحده وآسیا۳۹
- در اروپا.۳۹
- در ایالات متحده آمریکا.۴۰
- درآسیا۴۲
بند دوم: تحلیل جایگاه ادغام و تجزیه در حقوق رقابت تجاری.۴۲
فصل سوم: تحلیل وبررسی ادغام شرکتها تجاری لایحه جدید قانون تجارت ومقایسه آن با قوانین فعلی.۴۵
بخش اول: تعریف و معنا و مفهوم ادغام در شرکتهای تجاری۴۶
گفتار اول: معنا و مفهوم ادغام و بررسی جایگاه آن۴۶
بند اول: تعریف ادغام و جایگاه آن در معاهدات۴۶
الف: تعریف ادغام.۴۶
ب: جایگاه ادغام در معاهدات.۵۱
۱- معاهده ی رم.۵۱
۲- جونیت ونچر(سرمایه گذاری مشترک)۵۳
بند دوم: انواع ادغام و تاثیرات آن برسهامداران شرکتهای تجاری۵۴
الف: انواع ادغام۵۴
۱- ادغام ساده .۵۵
۱-۱ادغام با تشریفات مختصر.۵۷
۱-۲ ادغام باتشریفات طولانی.۵۹
۱-۳ ادغام شرکت تجاری کوچک درشرکت تجاری بزرگ۶۰
۲- ادغام مرکب۶۳
ب: تاثیرات ادغام برسهامداران شرکتهای تجاری و بررسی سهامدار ساکت۶۴
۱- تاثیرات ادغام برسهامداران.۶۴
۲- بررسی جایگاه سهامدار ساکت.۶۸
۱-۱ سهامدار مجنون.۶۹
۱-۲ سهامدار سفیه.۷۰
۱-۳ سهامدار صغیر.۷۰
گفتار دوم: گستره قابلیت اعمال ادغام درانواع شرکتهای تجاری و غیر تجاری.۷۲
بند اول: گستره قابلیت اعمال ادغام در انواع شرکتهای موضوع ماده ۱۴۳لایحه جدید۷۲
الف: ادغام درانواع شرکتهای تجاری۷۲
ب: ادغام در شرکتهای تعاونی.۷۵
ج: ادغام در شرکتها و موسسات.۷۸
۱- ادغام در شرکتهای ایرانی و خارجی (چند ملیتی)۷۸
۲- ادغام در موسسات مالی و غیر مالی.۸۱
- ادغام بانکها و موسسات.۸۲
بخش دوم: تحلیل حقوقی جایگاه ادغام در حقوق شرکتها با رویکرد جدید قانون تجارت و مرجع حل اختلاف آن۸۵.
گفتار اول: جایگاه عمل ادغام در حقوق شرکتهای لایحه جدید قانون تجارت.۸۵.
بند اول: مبحث رضایت یا عدم رضایت شرکا و مسئولیت شرکای ضامن.۸۵
بند دوم: ثبت وطرح ادغام (جایگاه نمایندگی وشعبه) و اظهارنامه مربوط به آن۸۷
بندسوم: مفهوم قائم مقامی درعمل ادغام و بررسی جایگاه مدیران ۹۷
الف: قائم مقامی درادغام۹۷
ب: جایگاه مدیران در طرح ادغام.۹۹
بندچهارم: جایگاه طلبکاران شرکت ادغام شونده وادغام پذیر(ایمنی حقوق بستانکارن)۹۹
بندپنجم: حل وفصل اختلافات راجع به ادغام۱۰۲
فصل چهارم: تحلیل وبررسی تجزیه شرکتهای تجاری لایحه جدید قانون تجارت ومقایسه آن باقوانین فعلی۱۰۵
بخش نخست: تعریف وتحلیل تجزیه درانواع شرکتهای تجاری۱۰۶
گفتاراول: معنا ومفهوم تجزیه وبررسی عوامل ایجاد آن .۱۰۶
بند اول: تعریف تجزیه وتحلیل جایگاه آن.۱۰۶
بند دوم: انواع تجزیه وتاثیرات آن برسهامداران۱۰۹
الف: انواع تجزیه۱۰۹
۱ -تجزیه کلی۱۱۰
۲-تجزیه جزئی.۱۱۱
ب: تاثیر تجزیه بر سهامداران شرکتهای تجاری۱۱۲
بند سوم: عوامل ایجاد تجزیه درحقوق شرکت های تجاری۱۱۴
الف: اختلاف بین سهامداران ومدیران شرکت (تئوری نمایندگی).۱۱۴
ب: احتراز از تراکم زیاد امور .۱۱۶
ج: عدم پویایی در جلب سرمایه و توسعه شرکت.۱۱۷
بخش دوم: گستره ی قابلیت اعمال تجزیه درانواع شرکتهای تجاری وتحلیل جایگاه آن درلایحه جدیدقانون تجارت۱۱۸
گفتاراول: قابلیت اعمال تجزیه درشرکتهای تجاری و موسسات۱۱۸
بند اول: تجزیه درشرکتهای تجاری لایحه جدید قانون تجارت .۱۱۸
الف: قابلیت اعمال تجزیه درشرکتهای موضوع ماده۵۹۷.۱۱۸
ب: قابلیت اعمال تجزیه درموسسات۱۲۰
بند دوم: تحلیل حقوقی تجزیه با رویکرد لایحه جدید قانون تجارت.۱۲۱
الف: مسولیت شرکای ضامن و رضایت شرکا .۱۲۱
ب: تحلیل جایگاه مدیران.۱۲۲
ج: مسئول تادیه دیون وایفای تعهدات ونحوه ی تقسیم اموال ومطالبات.۱۲۳
د: تحلیل انحلال وعدم توقف درتجزیه.۱۲۵ فصل پنجم: نتیجه گیری۱۲۸
منابع و ماخذ.۱۳۶
چکیده
کنجکاوی برای دستیابی به مسائل حقوقی جدیدی که نیاز آنها بیش ازپیش احساس می شد دلیلی شد برای اینکه حقوق دانان رابه فکر وضع قوانین جدید کند. یکی ازاین مباحث که باخلاء قانونگذاری مواجه است بحث ادغام وتجزیه ی شرکتهاست که درقانون تجارت۱۳۱۱ولایحه اصلاحی۱۳۴۷موردغفلت قانونگذار مواجه شد. این روند درلایحه جدید قانون تجارت مورد توجه قرارگرفت درفصل سوم، مبحث اول، گفتار اول به این مقوله پرداخته می شود. در ماده۵۹۰ ادغام شرکتها به دوقسم ساده ومرکب انجام می گیرد. به جذب یک یاچند شرکت درشرکت دیگر،ادغام ساده وبه تشکیل شرکت جدید ازطریق ادغام حداقل دوشرکت دریکدیگر ادغام مرکب اطلاق می گردد. درادغام ساده شرکت جذب شده ودرادغام مرکب شرکتهای طرف ادغام شخصیت حقوقی خود راازدست می دهند. برای ادغام شرکتها اخذ مجوز ازشورای رقابت الزامی است.
درماده۵۹۲ تجزیه شرکتها به دوقسم کلی وجزئی انجام می گیرد. به واگذاری بخشی ازاموال ودیون شرکت به یک یاچندشرکت جدید، تجزیه جزئی وبه واگذاری کلیه اموال ودیون شرکت به حداقل دوشرکت جدید، تجزیه کلی اطلاق می گردد. درتجزیه کلی شرکت تجزیه شده شخصیت حقوقی خود رااز دست می دهد. انگیزه هایی چند مدیران رابه فکر ادغام شرکتها می پردازد ازجمله افزایش دراندازه حجم تولید، هزینه ی بهای تمام شده ی محصولات راکاهش می دهد، افزایش سهم بازار ودستیابی به قدرت بازار ، کاهش هزینه های مالی وافزایش ظرفیت بدهی همچنین استفاده ازظرفیت مالی می باشد. اماتجزیه شرکتها بخاطر عواملی چون اختلاف بین مدیران وسهامداران، احتراز ازتراکم زیاد امور، عدم پویایی درجلب سرمایه وتوسعه شرکت رخ می دهد.
واژگان کلیدی: ادغام،تجزیه،لایحه جدید،شورای رقابت،شرکتها
فصل اول: مقدمه
الف: بیان مسأله اساسی تحقیق:
کنجکاوی و نیاز جامعه و حقوقدانان به داشتن قواعدی تازه و نوپا با توجه به ظهور شرکتهای تجاری در عرصه جامعه و همچنین نقصان قواعد موجود، حقوقدانان را به فکر وضع قوانین جدید وادار کرد. در نتیجه لایحه جدید قانون تجارت در سال ۱۳۹۰ تهیه و تدوین گردید. در فصل سوم این لایحه، در باب ادغام و تجزیه شرکت ها، بخشی به ادغام و تجزیه شرکتهای تجاری اختصاص داده شده است. بحث ادغام و تجزیه خود از مباحث مهم حقوق خصوصی و در زیر مجموعه تجارت قلمداد می شوند. بر اساس این مبحث، چون در قوانین فعلی ادغام و تجزیه با خلاء پیش بینی قانونگذار مواجه است. در لایحه جدید به طور اساسی به این دو مقوله پرداخته آنها را تفکیک و شرایط و ضوابط آنها را بیان و در صدد رفع مشکلات موجود می باشد که در این پایان نامه مورد بحث و بررسی قرار می گیرند.
ادغام شرکت تجاری و تجزیه آن از نظر حقوقی چه تعریفی دارد؟ اصولا فرایند ادغام و تجزیه چگونه صورت می گیرند؟ آیا هر شرکت تجاری می تواند با شرکت های تجاری دیگر ادغام شود؟ اصولا یک شرکت باید دارای چه ویژگی هایی باشد تا قابل ادغام با دیگر شرکت ها باشد؟ برای تجزیه یک شرکت تجاری چه شرایطی لازم است؟ ادغام در چه مواردی ممنوع است؟ دارایی شرکت، حقوق، تعهدات، دیون به کجا منتقل می شود؟ عمل ادغام به تصویب چه کسانی و با چه فرآیندی انجام می گیرد؟ مدیران برای عمل تجزیه چه اصولی را باید رعایت کنند؟ چه نیازی به اعلام طرح تجزیه و ادغام وجود دارد؟ به طور کلی، در این پایان نامه تلاش نگارنده بر این است تا قلمرو و آثار حقوقی دو مقوله ادغام و تجزیه شرکتهای تجاری را در پرتو لایحه جدید قانون تجارت و قانون فعلی مورد بررسی قرار دهد.
ب: اهمیت و ضرورت انجام تحقیق: (شامل اختلاف نظرها و خلاءهای تحقیقاتی موجود، میزان نیاز به موضوع، فواید احتمالی نظری و عملی آن و همچنین مواد، روش و یا فرآیند تحقیقی احتمالاً جدیدی که در این تحقیق مورد استفاده قرار میگیرد.
همواره ضرورت، تازگی و نوآوری در علم حقوق و سایر رشته ها نیازی است که به چشم می خورد. با تصویب لایحه ۹۰ قانون تجارت که با ارائه خلاقیت و نوآوری به دنبال حل مشکلات ادغام و تجزیه برآمده، ضرورت بودن تحقیقاتی در باب تجزیه و ادغام می تواند مسیر را برای حقوقدانان آسانتر کند. این تحقیق مجهولات ادغام و تجزیه را بیان می کند، خلاء تحقیقاتی در این باب وجود دارد با افزایش شرکت های خصوصی و دولتی نیاز به بروز بودن قوانین در این مورد هست مخصوصا مبحث ادغام و تجزیه که معمولاً روزی شرکت ها به آن دچار خواهند شد و این تحقیق می تواند بیان کننده مسائلی جذاب باشد که تاکنون در هیچ کتاب یا مقاله ای بیان نشده است.
پ: مرور ادبیات و سوابق مربوطه: (بیان مختصر پیشینه تحقیقات انجام شده در داخل و خارج کشور پیرامون موضوع تحقیق و نتایج آنها و مرور ادبیات و چارچوب نظری تحقیق):
در هر مورد از تجزیه و ادغام در کتب و مقالات تحقیقات صورت گرفته که به طور مستقل هر موضوع را تحلیل و برسی می نماید. برخی از مقالات و پایان نامه ها و کتب نوشته شده در نظام حقوقی ایران را در ذیل بیان و در آن نتایج علمی ارزشمندی که به دست آمده است را اشاره می نماییم. البته ناگفته نماند که این سوابق علمی ذکر شده مربوط به قوانین و لایحه های قبل از تصویب قانون جدید تجارت سال ۹۰ می باشد که در این باب مطلب علمی مستند منتشر نشده است. این تحقیق می تواند خلاءهای موجود در باب ادغام و تجزیه را تا حدودی پر کند. برخی از فعالیتهای علمی صورت گرفته در خصوص موضوع مورد بحث عبارتند از:
- اسکینی، ربیعا ، حقوق تجارت، شرکت های تجاری- جلد اول، کتب درسی دوره کارشناسی، انتشارات سمت، جلد اول. نتیجه بحث : اگر چه قوانین تجاری قبل از تصویب لایحه تقدیمی ۹۰ به مجلس ادغام و تجزیه شرکت های تجاری را پیش بینی نکرد ولی این شرکت ها می تواند در یکدیگر ادغام یا از یکدیگر منفک شود و این نکته را می توان از ماده ۵۸۸ قانون تجارت استنباط کرد. در ادغام و تجزیه رضایت کلیه شرکایی که قصد ادغام و تجزیه دارند ضروری می باشد .
- خزاعی، حسین ، حقوق تجارت، شرکت های تجاری جلد اول و دوم (تطبیق اجمالی با لایحه اصلاحی ۱۳۸۴)،نشر قانون ۱۳۸۵ . نتیجه بحث: در حقوق ایران ادغام تا سال ۱۳۵۰ مورد نظر قانون گذار نبود. در سال ۱۳۵۰ قانون شرکتهای تعاونی این مسئله را مطرح کرد که معمولا” دو یا چند شرکت در یکدیگر جذب می شوند تجزیه یکی از اشکال متفاوت ادغام است و عملی خلاف طبیعت شرکتهای تجاری است و در مواردی کاربرد دارد که بین سهام داران اختلاف وجود دارد و دو دستگی از عوامل عمده آن می باشد.
- تفرشی، محمد عیسی، بیگی حبیب آبادی احمد، نشریه جامع شناسی و علوم اجتماعی دانشگاه شیراز مهر ۱۳۸۰. تعریف و ماهیت حقوقی ادغام شرکت های سهامی، پایان نامه کارشناسی ارشد. نتیجه بحث: ادغام قانونی یا واقعی شرکت های سهامی که بین دو یا چند شرکت سهامی واقع میگردد و مستلزم انحلال بدون تصویه شرکت یا شرکتهای سهامی ادغام شده و انتقال حقوق و تعهدات آنها به شرکت های سهامی ادغام کننده می باشد پدیده ای نو در روابط قرار دادی است .
- جهانخانی، علی، علی ثقفی، اصغر عارفی، مبانی تئوریک وکاربردی تصاحب وادغام شرکتها، تحقیقات مالی، بهار وتابستان ۱۳۸۵. نتیجه بحث در ادغام وتصاحب شرکتها بیشتر جنبه مالی دارد تاحقوقی باید ابتدت انگیزه های شرکتهای هدف و خریدار راشناخت سپس درمورد میزان موفقیت یا شکست آنها صحبت کرد. این مقوله بیشتر در کشورهای آمریکا و اروپا رخ داده است.
- بیگی حبیب آبادی، احمد، حقوق سهامداران اقلیت در شرکتهای تجاری، مجله پژوهشهای حقوقی ۱۳۸۳. نتیجه بحث در ادغام شرکتها ابتداعا باید انواع ادغام را شناخت تا بتوان اثرات مختلف هریک را وارسی کرد. متاسفانه هیچکدام از این انواغ مختلف ادغام در ایران رخ ندنده است. ضمنا باید به حقوق سهامداران اقلیت توجه ویژه داشت مثلا درکشور امریکا برای مخالفان طرح ادغام یک ارزش منصفانه در نظر می گیرد وآنها را از شرکت اخراج می کند.
- سماواتی، حشمت الله، حقوق رقابت تجاری ونقش آن درسیاستگذاری بازار، تهران انتشارات فردوسی، چاپ سوم، ۱۳۹۰. نتیجه بحث بدین صورت است که به مقوله ی حقوق رقابت بیشتر ازآانکه از دید تجاری بررسی شود از دید مالی بررسی می شود و در آن اجرای سیستم ادغام وتمرکز واحدهای تجاری را درچند کشور بررسی می کند.
ج: جنبه جدید بودن و نوآوری در تحقیق
بحث ادغام و تجزیه شرکتها را نظر به تحولات صورت گرفته در حوزه تجارت و اقتصاد می توان یک ضرورت حقوقی- اجتماعی و تجاری تلقی کرد. بررسی ابعاد و آثار حقوقی دو عمل ادغام و تجزیه شرکتها در حقوق ایران- به ویژه در پرتو لایحه جدید قانون تجارت- موضوعی جدید و نیازمند بررسی می باشد.
ح: اهداف مشخص تحقیق
