۳- مشارکت سازمانی

این واژه با مشارکت فعال کارکنان در اداره امور سازمان ظهور می‌یابد که از آن جمله میتوان به حضور درجلسات، به اشتراک گذاشتن عقاید خود با دیگران و آگاهی به مسائل جاری سازمان، اشاره کرد .

مشارکت سازمانی: این واژه با درگیر بودن در اداره سازمان ظهور می‌‌یابد که از آن جمله می‌‌توان به حضور در جلسات، به اشتراک گذاشتن عقاید خود با دیگران و آگاهی به مسائل جاری سازمان، اشاره کرد. مشارکت سازمانی که خود شامل سه بخش میباشد:

الف) مشارکت سیاسی: شامل مشارکت‌های غیر جدالآمیز و غیر مجادله‌ای با دیگران است. مانند حضور مؤثر در جلسات سازمان، به اشتراک گذاشتن ایده ها و نقطه نظرات برای بهبود سازمان.

ب) مشارکت حمایتی: شامل تلاش برای ایجاد تغییرات سازمانی درونی که ممکن است با جدال و مباحثه با دیگران نیز همراه باشد. مانند ترغیب و تشویق مدیریت به منظور حفظ مهارت‌ها و دانش جاری سازمان و یا استفاده از داوریهای حرفه‌ای و تخصصی برای ارزیابی اقداماتی که برای سازمان مفید و یا مضر می‌باشد.

ج) مشارکت وظیفه‌ای: منظور ارائه رفتارهایی است که بیشتر جنبه فردی داشته ولی باعث انتفاع سازمان می‌شود. مانند داوطلب شدن برای اضافهکاری در صورت نیاز و یا تمایل برای دریافت آموزش‌های اضافی در سازمان به منظور بهبود عملکرد (وندین و دیگران، ۱۹۹۴ به نقل از اسلامی وسیار، ۱۳۸۷).

۲-۱-۳- رضایت شغلی

رضایت شغلی پدیده‌ای است که در اثر عوامل گوناگون شکل می‌گیرد و خود نیز بر عوامل گوناگونی تأثیر دارد (رضائیان ۱۳۸۵). از یک طرف رضایت شغلی می‌تواند به عنوان یک متغیر مستقل باشد که بر متغیرهای وابسته‌ای چون بازدهی، غیبت، جابجایی، ترک خدمت، رفتار فرد در جامعه و خانواده و نگرش فرد نسبت به محیط‌های اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و غیره تأثیر بگذارد و از سوی دیگر متغیر وابسته‌ای است که تحت تأثیر متغیرهای مستقلی چون حقوق و مزایا، رابطه با همکاران و سرپرستان، امنیت شغلی و نوع کار قرار دارد. به علاوه رضایت شغلی متأثر از متغیرهای تعدیل کننده مثل سن، تحصیلات، جنسیت، سابقه خدمت و رده شغلی است (اسماعیلی و انصاری رنانی، ۱۳۸۶).

برای دستیابی به بهره‌وری کارکنان رضایت شغلی یک عامل ضروری می‌باشد (رابینز ۱۳۷۴). رضایت شغلی، ترکیبی از خرسندی شناختی^[۱۴] و خرسندی احساسی^[۱۵] فرد نسبت به شغلش است. رضایت شناختی، رضایتی است که بیشتر بر ارزیابی منطقی و عقلانی شرایط کار استوار است. ‌بنابرین‏، رضایت شناختی یک ارزیابی مبتنی بر مقایسه‌هاست که بر قضاوت احساسی تکیه ندارد و ارزیابی شرایط، فرصت‌ها و درآمدها را در بر می‌گیرد. اما رضایت احساسی، ارزیابی کلی فرد به طور احساسی نسبت به شغلش است. این رضایت، خلق و خوی خوب فرد و احساس خوب و مثبت وی را هنگام کار کردن نسبت به کارشان نشان می‌دهد (اسماعیلی و انصاری رنانی ۱۳۸۶).

۲-۱-۳-۱- مفهوم و تعریف رضایت شغلی

رضایت شغلی در فرهنگ فارسی خشنودی و خوشرویی معنا شده است و به عنوان دوست داشتن وظایف مورد لزوم یک شغل تعبیر شده است. یعنی شرایطی که در آن کار انجام می‌گیرد و پاداشی که به موجب آن دریافت می‌شود (حسینی نسب و جویانی ۱۳۸۷). رضایت شغلی یکی از عوامل بسیار مهم در موفقیت شغلی است و عاملی است که باعث افزایش کارایی و نیز احساس رضایت فردی می‌گردد. محققان رضایت شغلی را از دیدگاه‌های گوناگون تعریف کرده‌اند و معتقدند اگر شغل لذت مطلوبی را برای فرد تأمین نماید در این حالت فرد از شغلش راضی است. عوامل گوناگون چه درونی مانند احساس لذت از انجام کار و چه بیرونی مانند حقوق و مزایا و روابط محیط کاری سبب می‌گردد فرد از شغلش راضی باشد (عسکری ۱۳۸۲). رضایت شغلی یک مفهوم چند وجهی است که شامل ابعاد درونی و بیرونی می‌باشد. منابع رضایت درونی به ویژگی‌های شخصیتی فرد بر می‌گردد مانند توانایی ابتکار عمل (روز^[۱۶] ، ۲۰۰۱). منابع رضایت بیرونی، اقتضایی و وابسته به شرایط محیطی هستند، مانند پرداخت، ارتقاء یا امنیت شغلی (ولف،۲۰۰۱). رضایت شغلی عبارت است از نگرش فرد نسبت به شغل و یا چگونگی احساس فرد نسبت به شغلش و جنبه‌های گوناگون آن (سید جوادین، ۱۳۸۵).

گروهی احساسات مثبت شاغل نسبت به شغل را رضایت شغلی می‌نامند و بر این باور هستند که احساس خشنودی و کامیابی و رضایت شغلی ناشی از نگرشی است که خود نیز تا اندازه‌ای با چگونگی شغل و مقتضیات مربوط به آن پدید می‌آید. در تحقیقات گذشته برای سنجش میزان رضایت شغلی تمرکز بر ارضای نیازهای جسمی و روانی افراد از قبیل پرداخت حقوق و دستمزد بوده است این در حالی است که امروزه محققان بیشتر به فرآیندهای شناختی که یک رویکرد چند وجهی است توجه دارند (لاک^[۱۷] ، ۲۰۰۰).

رضایت شغلی محصول عوامل گوناگونی مانند، کار جذاب، کار دارای امکان بروز خلاقیت، کار دارای احترام و کار ارزشمند می‌باشد. همچنین تحت تأثیر عواملی مانند شرایط کاری مناسب، همکاران سازگار، رهبری و مدیریت شایسته است علاوه بر این، همگونی اهداف سازمان با خواسته‌های فرد نقش مهمی در رضایت شغلی ایفا می‌کند. به طور کلی وجود سرپرست و مدیر با صلاحیت و مشارکت‌جو، ارتباط صحیح و مناسب بین سرپرست و مدیر با کارمند، همکار انگیزاننده، مسئوول و فعال، پیشرفت مناسب با توانایی در کار و رعایت برابری و انصاف در ارتقاء کارمندان و حقوق و مزایای متناسب با شایستگی و کار فرد از عواملی هستند که وجود آن‌ ها می‌تواند رضایت شغلی را به دنبال داشته باشد (مورهد^[۱۸] و گریفین ، ۱۳۸۴). تحقیقات نشان داده است که بین رضایت شغلی و وضعیت اشتغال رابطه وجود دارد (اصل سلیمانی و دیگران ۱۳۸۶).

پارسونز رضایت شغلی را متشکل از پنج عامل می‌داند: عزت نفس یا هماهنگی با هنجارهای اخلاقی مورد پسند فرد، تأیید از سوی دیگران، ارضای خواسته ها و نیازهای مادی و معنوی، لذت بخش بودن شغل و فعالیت‌های شغلی، دوستی و صمیمیت در روابط بین کارکنان (گریفیث، ۱۳۷۳).

۲-۱-۳-۲-دیدگاه های رضایت شغلی

دیدگاه‌ها و مفهوم‌سازی‌های متعدد و گاه متناقضی درباره تعریف « رضایت شغلی» شکل گرفته و توسعه یافته است. برخی از صاحب‌نظران همچون هرزبرگ آن را دارای دو بعد دانسته‌اند جدول(۲-۱). یک گروه عوامل و شرایطی که فقدان آن‌ ها موجب عدم رضایت می‌گردد ولی تأمین آن‌ ها باعث ایجاد انگیزه شدید و قوی نمی‌شود بلکه فقط از بروز عدم رضایت جلوگیری می‌کند که آن‌ ها را عوامل بهداشتی یا مؤثر در حفظ وضع موجود یا عوامل بقاء می‌نامند. به ‌زعم هرزبرگ این عوامل عبارت است از : طرز تلقی و برداشت کارکنان، شیوه اداره امور، خط‌مشی‌های سازمان، ماهیت و میزان سرپرستی، امنیت کاری، شرایط کاری، مقام و منزلت، سطح حقوق و دستمزد، استقرار روابط متقابل دو جانبه، سرپرستان، همکاران و مرئوسان و زندگی شخصی کارکنان.

بند سوم) جبران طرحواره

جبران طرحواره به جبران افراطیِ طرحواره های ناسازگار اولیه اشاره دارد. بسیاری ‌از بیماران، آن سبک رفتاری یا شناختی را برمی گزینندکه به نظر می رسدمتضادچیزی است که مابراساس آنچه درمورد طرحواره های اولیۀ بیماران می‌دانیم پیش‌بینی می‌کنیم. برای مثال، بعضی از بیمارانی که دردوران کودکی محرومیت هیجانی شدیدی را تجربه کرده‌اند دربزرگسالی به شیوه ای خود شیفته رفتار می‌کنند. این حس ظاهری سزاوار بودن، محرومیت نهفتۀ شخص را پنهان می‌کند.

جبران طرحواره اغلب تا حدی کار آمد است برای مثال به جای رفتاربه سبکی که حس محرومیت را تقویت می‌کند، برخی ‌از بیماران تلاش خودرابرای ارضای این نیازها به کار می گیرند.متاسفانه این تلاش ها اغلب نتیجۀ معکوس می‌دهد. بیماران خود شیفته ممکن است درنهایت ازدوستان، همسران و همکاران خود بیگانه شوندودوباره به حالت محرومیت بازگردند.

بیماران ضدوابسته ممکن است دریافت هر گونه کمک از سوی دیگران را شدیداً رد ‌کنند و به گونه ای افراطی درپی خود واقعیت بخشی باشند.این گونه افراد حتی درصورت لزوم هم ‌از کسی سوال نمی پرسند.یا بیمارانی که طرحوارهً وابستگی/بی کفایتی دارند ممکن است هرانتقاددرستی را شدیداً رد کنندودرنتیجه خود راازمزیت بازخورد های سازنده محروم می‌کنند، درصورتی که این بازخورد ‌ها ممکن است به کفایت یا موفقیت بیشتری منجر شود.

فرایند های جبران طرحواره ممکن است به ‌عنوان برخی از تلاش های موفق بیماربرای چالش با طرحواره هایش نیز مطرح شوند.متاسفانه جبران طرحواره ها تقریبا همیشه متضمن شکست دربازشناسی آسیب پذیری نهفته است؛در نتیجه اگر جبران طرحواره با شکست مواجه شود، درمان به دلیل عدم آمادگی بیماربرای تجربه مجدد هیجان های شدید به تعویق می افتد.علاوه براین رفتارهای طرحواره خاست که به صورت افراطی جبران می‌شوند، ممکن است حقوق دیگران را به صورت آشکارازیر پا بگذارندودرنهایت به پیامد های ناگوار درزندگی منجر شوند(جفری یانگ ۱۹۵۰).

بند چهارم) فنون شناختی طرحواره

درحال حاظر دوتکنیک برای شناسایی طرحواره ها وجود دارد۱)استفاده از پیکان رو به پایین ۲)مشاهدۀ درون مایه های مشترک فرد نسبت به خودش ودیگران. برای شناسایی باورها وطرحواره های بیماران می توان ازپرسشنامه باورهای فردی بک وپرسشنامۀ طرحوارۀیانگ استفاده کرد.

الف)پیکان رو به پایین:

بعضی از افکار منفی، درست ازآب درمی آیند. بیماری پیش‌بینی می کرد که ‌در مهمانی طرد خواهد شد یا مورد بی اعتنایی بقیه قرار می‌گیرد. این فکر نوعی پیش گویی است اما احتمال دارد صحت ‌پیداکند. جستجوی باورهای زیر بنایی ترس،به ‌او کمک می‌کند تا فکررا از درجۀ اعتبار ساقط کند. درمانگر درتکنیک روبه پایین، مدام درباره فکر یا واقعه از بیمار سوال می‌کند: اگر این فکر درست باشد، بعدش چه اتفاقی می افتد؟ یا اگر این واقعه رخ بدهد، جه معنایی برای شمادارد؟ هدف استفاده از این تکنیک شناسایی باورهای مرکزی است. همان باوری که هسته اصلی مشکلات محسوب می شود.

ب) انگیزه آفرینی برای تغییر طرحواره:

طرحواره ها ماهیتا دربرابرتغییر مقاومند. بیماران معمولا روش هایی رابکارمی گیرند ‌تا این طرحواره ها تغییر نکنند مثل اجتناب شناختی وهیجانی، کمربند محافظتی جبران طرحواره واجتناب طرحواره (جفری یانگ،۱۹۵۰).

در روند شناسایی وفرمول بندی طرحواره رویکرد شناخت درمانی، ممکن است مقاومت دربرابر تغییر به اشکال مختلف بروزکند از جمله، ناتوانایی برای یادآوری خاطرات مهم، اجتناب ازادامۀ درمان عدم انجام تکالیف خانگی وچالش بادرمانگر. طرحواره ها خودتداوم بخش هستند و ممکن است تلاش برای اصلاح آن ها کاری سخت ‌و طاقت فرسا باشد. علاوه براین طرحواره ها سال هاست که از طریق پردازش اطلاعات انتخابی، تقویت ‌و تایید شده اند. بعضی از ‌بیماران معتقدند اگر چه طرحواره هایشان حالتی دردناک وزیان بار دارند، اما باواقعیت همخوان هستند وتلاش برای اصلاح این باورهای بنیادین به معنی رها کردن راهبرد انطباقی است .بعضی از بیماران نیز معتقدند تلاش برای اصلاح طرحواره ،کاری درد ناک پایان ناپذیر است وهیچ فایده ای ندارد(شهامت و همکاران،۱۳۸۹).

درفرآیند به کارگیری این تکنیک، بهتر است از رویکرد ابهام زدایی استفاده کرد. به جای اینکه بیماران برداشت کنند که مادرحال سفر پر پیچ خم به نواحی تاریک و ناخودآگاه ذهن آن ها هستیم وبه یاددرمان های ترسناک روان کاوی بیفتند، شناخت درمانگر رویکردی صادقانه اتخاذ می‌کند. شناخت درمانگر با طرحواره ها نیز همانند سایر افکار برخورد خواهد کرد : یعنی می‌توانیم آن ها را با کمک بیمار بشناسیم و در معرض واقعیت آزمایی قراردهیم.طرحواره ها می توانندبه طورموقت با باورهای جایگزین جابه جاشوند،به گونه ای که بتوانیم آن ها رادربافتار زندگی واقعی ‌بیماران آزمون کنیم . با این حال،برای انجام چنین کاری،بابد دربارۀ انگیزه بیماربرای تغییرطرحواره به بحث وتبادل نظر پرداخت. در این مرحله می توان چنین اقداماتی انجام داد:توضیح دقیق عملکرد طرحواره هابه بیماران ،بررسی ترس ها یا بیمناکی بیماران دربارۀدستیابی به خاطرات اولیه چالش با نگرش بیمار ‌و تاکید ‌بر رویکرد کاربردی ‌و مبتنی برعقل سلیم در شناخت درمانی. یکی ‌از مشکلات عمدۀ بیماران درروند تغییرواصلاح طرحواره ها، اشتباه گرفتن شناخت درمانی با روان کاوی است. تغییرواصلاح طرحواره هامی تواند بدون هیچ گونه اشاره ای به ناخودآگاه وسایر مفاهیم روانکاوی صورت بگیرد ما به بیماران تأکید می‌کنیم که (۱)روند واصلاح طرحوار ه ها ساختارمند است(۲)درمانگر به بیما ر تکالیف خانگی خود یاری می‌دهد،(۳)برای هر جلسه،دستور جلسه خواهیم داشت و(۴)تمرکز اصلی ما ‌بر چالش ،آزمون وحتی عمل کردن برخلاف طرحواره است( تورس ۲۰۰۲ ).

مشکل متداول دیگر،ناامیدی بیماردربارۀ اصلاح طرحواره است.بیماران ممکن است تغییر شخصیت خودرادرفرایند درمان ،امری غیرواقع بینانه بدانند چون سالهاست با این روش رفتار کرده‌اند. درمانگر می‌تواند خاطر نشان سازد که هدف درمان تغییر شخصیت آن ها نیست، بلکه تغییر اثر طرحواره ها برزندگی آ ن هاست ودرطی فرایند درمان آن ها باز هم همان فرد قبلی خواهند ماند.بااین حال اگر روند درمان را به درستی پشت سربگذارند،اثرات منفی طرحوار ها برزندگی آن ها کمترمی شود. البته در ابتدا ی درمان هیچ گو نه تضمینی برای موفقیت در اصلاح طرحواره های منفی وجود ندارد وچون بیمار تلاشی برای اصلاح طرحوار ه انجام نداده است،‌بنابرین‏ به موفقیت این کاربادیده شک وتردید نگاه می‌کند بیماران ‌را تشویق می‌کنیم که نگرشی آزمایشی اتخاذ کنند: بگذاراین کاررا انجام دهم تاببینم باعث تغییر من می شود یا خیر . علاوه براین،بیمارراتشویق می‌کنیم که توقعات واقع بینانه ای از درمان داشته باشد.به عنوان مثال :فکر نکنند درطی درمان یابطور کامل خوب می‌شوند ‌یا این که اصلا تغییر نمی کنند.همان‌ طور که مدت هاوقت لازم است تابتوانید از طریق تمرین وتکراربه تناسب جسمی دست پیدا کنید،برای تغییر طرحواره زمان زیادی لازم است. فرایند تغییر همه یا هیچ نیست، بلکه روی یک طیف درجه بندی می شود.تغییرات هر چند اندک در میزان اعتقاد به طرحواره یاهیجان ها نیز می‌توانند به عنوان تغییر در نظر گرفته شوند.حتی آگاهی از نحوه ی شکل گیری عملکرد طرحواره نیز نوعی تغییر محسوب می شود( تورس ۲۰۰۲ ).

ج) بررسی زندگی از چشم انداز یک طرحوارۀ مثبت تر:

البته شاید بیان شود که کودک هم زمانی بزرگ می شود و نیاز به شغلی دارد و نمی تواند گویندگی را به علت از دست دادن زبان و تکلمش انتخاب کند اما به هر حال این انتخاب برای کودک وجود دارد که شغل دیگری بر اساس توانایی‌های اکتسابی اختیار نماید در صورتی که برای یک فرد بزرگسال کسب این توانایی در سن بالا کمی با مشکل روبه رو می شود به همین دلیل خسارت مازاد بر دیه که همان از کارافتادگی می‌باشد ، برای فرد زیان دیده حقی مسلم خواهد بود .

تفاوت شیوه های جبران خسارت های وارده بر زبان از نظر شغل

چنانچه هر کس بداند که مسئول عواقب اعمال خود حتی در مواقعی که تقصیری در وقوع حوادث ندارد می‌باشد بدون شک بی محابا در جهت فعالیت های اقتصادی جان و مال انسان های دیگر را به خطر نمی اندازد . و لااقل روش حزم و احتیاط پیشه می‌سازد .

در ابتدا باید بگوییم که زبان به عنوان یک عضو مهم در بدن انسان کارکارد هایی دارد که در ابتدای مطالب نکاتی بیان شد اما اگر بخواهیم همین عضو به ظاهر ساده را در افراد مختلف بررسی کنیم قطعاً این مورد یک امر مهم می‌باشد .

زبان وسیله ی نقل و انتقال افکار ، اندیشه ها و افشا کننده شخصیت و منش و فرهنگ انسان هاست ، به وسیله زبان و جلوه ی آن ؛ سخن از نضریات ، باور ها و اعتقادات یکدیگر با خبر می‌شویم . به وسیله سخن نیاز ها و خواسته های خود را اظهار کرده و از نیاز ها و خواسته های دیگران اطلاع پیدا می‌کنیم . از همه مهم تر به وسیله سخن گفتن با هم ارتباط بر قرار کرده و به تعامل می پردازیم . به همبن دلیل می‌گویند زبان و جلوه ی آن ؛ سخن یکی از بزرگترین نعمت هایی است که خداوند متعال به انسان ارزانی داشته و بین او سایر موجودات تمایز قایل شده است . ^[۱۵۲]

وقتی سخن از یک سخنران به میان می‌آید قطعاً به نحوه سخنرانی و شیوه ی سخنرانی آن فرد توجه ویژه ای می شود و وقتی از سخن گفتن یک فرد عادی که کارش اصلاً مربوط به سخن گفتن نباشد نوع کارش بسیار اهمیت پیدا می‌کند . یک سخنران با بهتر صحبت کردن شرایط اقتصادی خود را متفاوت می‌کند و یک کارگر ساختمانی با کار کردن در ساختمان موانع اقتصادی خود را برطرف می‌کند . پس قطعاً هم کار آن سخنران مهم بوده و هم کارکردن کارگر در ساختمان . حال با توجه ‌به این همه حساسیت بر روی زبان و سخن آیا انصاف است که تفاوتی در دیه یا جبران مازاد بر دیه بین زبان یک سخنران و یک فرد عادی وجود نداشته باشد . قطعاً این چنین نخواهد بود .طبق مطالبی در گذشته گفته شد جبران خسارت های وارده بر زبان یک سخنران از طریق شیوه ی مبلغی به عنوان از کارافتادگی امکان پذیر است .

تفاوت شیوه های جبران خسارت های وارده بر زبان از نظر جنسیت

‌در مورد تفاوت های شیوه های جبران خسارت های وارده بر زبان یک زن یا یک مرد به ظاهر می توان گفت که تفاوتی ندارد به طور مثال می توان ‌در مورد قصاص بیان داشت که در فقه اسلامی یکی از شرایط قصاص که شرط اول در کتاب های فقهی مطرح شده است ، این است که ‌در مورد قصاص ملاک تساوی بین افراد است . ‌بنابرین‏ شرط اجرای قصاص تساوی در جنسیت است .

شهید ثانی در شرح لمعه ‌در مورد تساوی در جنسیت آورده است که : ^[۱۵۳]

برای زن از مرد در برابر عضو ناقص شده ، از عضو مرد قصاص می شود بدون آنکه چیزی به مرد رد گردد تا آنکه دیه آن عضو به یک سوم دیه مرد آزاد برسد که در صورت نصف خواهد شد .

در جایی که مردی ، زنی را زخمی کند همین حکم وجود دارد .

دلیل این تفصیل روایات زیادی است از جمله صحیحه ابان به نقل از امام صادق (ع) گفت به امام عرض کردم چه می فرمایید ‌در مورد مردی که یک انگشت زنی را بریده باشد دیه آن چیست گفت ده شتر گفتم اگر دو انگشت را قطع کند چقدر فرمود بیست شتر گفتم اگر سه انگشت او را قطع کند فرمود سی شتر گفتم اگر چهار انگشت فرمود بیست شتر .

همچنین است ، دیه آن تا وقتی از ثلث بالاتر نرفته برابر است با توجه به آنچه ذکر گردید اگر مرد سه انگشت زن را قطع کند زن می توان همانند آن را از مرد قصاص کند بدون آنکه چیزی به او برگردانده شود و اگر چهار انگشت زن را قطع کند ، چهار انگشت مرد قصاص نمی شود مگر بعد از رد کردن دیه دو انگشت به مرد .

در قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۰ در ماده ۲۷۳ نیز بر این اصل تأکید شده است « در قصاص عضو زن و مرد برابرند و مرد مجرم به سبب نقص عضو یا جرمی که به زن وارد نماید به قصاص عضو مانند آن محکوم می شود و مگر این که دیه عضوی که ناقص شد ، ثلث یا بیش از دیه کامل باشد که در آن صورت زن هنگامی می‌تواند قصاص کند که نصف دیه آن را به مرد بپردازد .

همچنین در قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ در ماده ۳۸۸ که مقرر شده است : « زن و مرد مسلمان در قصاص عضو برابرند و مرد نسبت به آسیبی که به زن وارد می‌کند ، به قصاص محکوم می شود . لکن اگر دیه جنایت وارد بر زن مساوی یا بیش از ثلث دیه کامل باشد ، قصاص پس از پرداخت نصف دیه عضو مورد قصاص به مرد ، اجرا می شود … »

نتیجه گیری :

1. 1. زبان به عنوان یک عضو بسیار مهم در زندگی روزمره نیاز به تحقیق و تفحص دارد چرا که کاربرد آن در زندگی امروزه بیشتر از گذشته خواهد بود .

1. 1. زمانی که فردی عملی را بر روی زبان یا جای دیگری که منتهی به فساد زبان می شود مرتکب شود که موجب ضرر و زیانی بر روی زبان طرف مقابل شود ، چه از روی عمد و چه سهو بحث خسارت و ضرر مطرح است و مطالبه آن نیز از طرق قانونی امکان پذیر است .

1. 1. در فقه اسلامی و در حقوق جاریه جمهوری اسلامی شیوه های جبران خسارت های وارده بر زبان تدوین گردیده است اما نسبت به بعضی از امور به صورت کلی مطالبی گفته شده است که بهتر است به صورت مصداقی مباحثی صورت بگیرد .

1. 1. خسارت معنوی عبارت است از خسارت غیر مالی وارد بر روح ، اعتبار ، احساسات و …. شخص و حقوق مربوط به شخصیت و آزادی های فردی و حیثیت و شرافت و اعتبار او می‌باشد .

1. 1. خسارت معنوی زمانی که ناشی از فعل زیانباری باشد که قانون‌گذار آن را جرم تلقی نکرده باشد در این صورت جبران خسارت تحت عنوان مسئولیت مدنی قابل مطالبه است .

عقد در اصطلاح حقوقی عبارت است از اینکه یک یا چند نفر در مقابل یک یا چند نفر دیگر متعهد به امری باشند و مورد قبول آن ها باشد . و وجه تناسب معنی اصطلاحی و معنی لغوی آن است که در اثر انعقاد بین دو نفر ، رابطه حقوقی ایجاد شود و آن دو را به یکدیگر مرتبط سازد.

عقد یا قرارداد به توافق دو اراده ضروری در جهت ایجاد یک اثر حقوقی می‌گویند.به عبارت ساده تر هرگاه جهت به وجود آمدن یک اثر حقوقی همچون بیع، اجاره و نظایر آن، نیاز به تلاقی و تراضی ضروری دو اراده باشد، عقد محقق می‌گردد.با این تعریف ماهیاتی چون وصیت تملیکی، وکالت، هبه و دیگر ماهیاتی که قبول قابل در آن “قبول ضروری” یا به اصطلاح دکتر لنگرودی، “قبول عقدی” نیست، از تعریف و شمول عقد خارج می‌شوند.قانون‌گذار ایران در ماده ۱۸۳ قانون مدنی عقد را چنین تعریف نموده است:” عقد عبارت از این است که دو یا چند نفر در مقابل دو یا چند نفر دیگر تعهد بر امری نمایند و مورد قبول آن ها باشد” بر این تعریف ایراداتی شده است.از جمله اینکه این تعریف عقود تملیکی را به واسطه حصر عقود به تعهد طرفین دربر نمی‌گیرد.این ایراد از سوی بزرگان علم حقوق ایران اینگونه پاسخ داده شده است که:اگرچه متن این ماده از قانون فرانسه ماخوذ است، اما نویسندگان قانون مدنی ایران با نظر به فقه این ماده را تغییر داده‌اند.فلذا چون در فقه عهد در معنی عقد نیز به کار می‌رود، این ماده همه عقود را در برمی گیرد.ایراد دیگر این ماده قانونی استفاده از کلمه نفر است، در حالی که بهتر بود از کلمه شخص استفاده می شد تا اشخاص حقوقی را نیز شامل می شد.

جمع عقد، عقود است. در مقابل عقد، ایقاع قرار دارد، که ماهیات حقوقی را گویند که با یک اراده ایجاد یا ساقط می‌شوند.همچون طلاق که تنها با اراده مرد واقع می‌شود. عقد به اعتبارات مختلف، تقسیم بندی‌های متفاوتی یافته است.از جمله تقسیم عقود به اعتبار موضوع آن، به مالی و غیر مالی و یا تملیکی و عهدی اراده در لغت به معنی خواستن، طلب کردن و قصد کردن می‌‌‌باشد. در اصطلاح حقوق ایران نیز می‌‌‌توان اراده را به خواستن معنی کرد. منتها هنگامی‌ که از شرط روانی معامله یا ایقاع کننده در حقوق ایران سخن می گوییم ، ‌بر اساس تحلیلی که از حالات روانی و مراحل مختلف آن به استناد مقررات قانونی به عمل می‌آید،‌ برای اراده یا خواستن دو حالت جداگانه درونی شناخته می‌‌شود. یکی رضا و دیگری قصد که از آن به قصد انشاء تعبیر شده است. قصد طرفین و رضای آن ها که در بند ۱ ماده ۱۹۰ قانون مدنی آمده است ‌بنابرین‏ اراده گاهی به معنی قصد و رضا باهم به کار می‌رود و گاهی فقط به قصد انشاء اطلاق می‌شود.

در حقوق فرانسه واژه volonte را که از مصدر vouloin مشتق شده است، را می‌‌‌‌‌‌‌توان به اراده به معنی خواستن ترجمه کرد. اما نمی‌‌‌‌‌‌‌توان آن را معادل اراده به معنی قصد انشاء یا به معنی مجموع قصد و رضا دانست، زیرا برخلاف حقوق ایران، تفکیکی از قصد و رضا در حقوق فرانسه و سیستم‌های مشابه به عمل نیامده است. همچنین عنصر قصد انشاء، جدای از رضا، با آثار متفاوت حقوقی، آنچنان که در حقوق ایران مطرح است،‌ مورد توجه قرار نگرفته است. در حقوق ایران با تبعیت از فقه امامیه،‌ حاکمیت اراده در قانون مدنی ایران به عنوان یک اصل،‌ انعکاس یافته و برای قصد انشاء به عنوان خالق عقد و تعیین کننده توابع و حدود و آثار آن، نقش اصلی و تعیین کننده شناخته می‌‌شود.

عقد یا قرارداد یا معامله،‌ یک نوع عمل ارادی اجتماعی‌اند که نیاز مادی یا معنوی انسان را به طور متقابل برطرف می‌سازد. وصف ارادی بیانگر خاستگاه اصلی قرارداد یعنی اراده انسان است و صفت اجتماعی،‌ ضرورت حضور قانون را برای تحقق و اعتبار قرارداد نشان می‌دهد. نتیجه این توصیف حاکمیت اراده در قرارداد در چهارچوب قانون است. حاکمیت اراده در قرارداد و به طور کلی در اعمال حقوقی اصلی است که جز در موارد برخورد با نظم جامعه و پاسدار آن یعنی قانون پذیرفته شده است. این اصل لازمه کرامت و آزادی است که خداوند به انسان بخشیده است. حاکمیت اراده به عنوان یک اصل در فقه اسلامی‌ که اساس اقتباس مقررات حقوقی ایران است، با عبارت معروف العقود تابعه للقصود شناخته شده است. از اصل حاکمیت اراده در اعمال حقوقی،‌ آزادی شخص در انشای عمل حقوقی و این که مبادرت به تشکیل عقد یا ایقاع بکند یا نکند و نیز در انتخاب نوع عقد و ایقاع و طرف عقد و تعیین حدود آثار آن و شروط مندرج ضمن عقد، و نیز منحل ساختن قراردادها در موارد مجاز نتیجه می‌‌شود.

مبحث دوم-مفهوم نکاح

گفتار اول-مفهوم لغوی نکاح

نکاح عقد زناشویی بستن، زناشویی کردن، زناشویی امتزاج طبایع است بعضی با بعضی که موجب پدید آمدن موالید می‌گردد جوهری نیز معتقد است لغت نکاح در است. اما بهمعنای عقدنکاح مجازاً بهکار رفتهاست. وطی و جماع اصل به معنای الصحاح، برخی نیز احتمال داده‌اند این واژه مشترک میان دو معنای وطی و عقد باشد. نکاح در اصل به معنای وَطْیْ (آمیزش) است،که ‌در مورد عقد ازدواج به مناسبت این‌که آن زمینه وطی می‌باشند، استعمال می‌شود. به نظر می‌رسد منظور از عقد،نه‌ تنها صیغه بلکه مفهوم حاصل از آن یعنی همان ازدواج است ‌بنابرین‏ نکاح را چنین تعریف می‌کنیم:

«نکاح رابطه‌ای است حقوقی – اخلاقی که به وسیله عقد بین زن ومرد حاصل می‌شود وبه آن دو حق می‌دهد که با یکدیگر زندگی کنند، مظهر بارز این رابطه، حق تمتع جنسی است. این تعریف شامل هر دو قسم نکاح یعنی دائم و موقت می‌شود

صیغۀ نکاح: نکاح از عقود به شمار رفته و در آن ایجاب و قبول طرفین لازم است. فقهای اسلام همه اتفاق نظر دارند که در انجام عقد نکاح نه تنها وقوع ایجاب ‌و قبول‌ لفظی،ضروری است بلکه بدون آن رابطه زوجیت ایجاد نمی‌شود ‌بنابرین‏ نکاح معاطاتی، که صرفاً به اعلام توافق طرفین بسنده می‌شود، باطل است بلکه بایستی لفظ ایجاب ‌و قبول‌ هر چند به صورت غیرعربی بر زبان جاری شود اعتبار عربی بودن لفظ در صورتی است که طرفین آشنایی به زبان عربی داشته ‌باشند یا دسترسی به فردی داشته باشند که بتواند عقد نکاح را به زبان عربی جاری کند.گر چه وکیل گرفتن وی از سوی طرفین ازدواج شرعا واجب نیست.

گفتار دوم-معنای اصطلاحی نکاح

از طرفی نیاز به داوطلبان در کشورهای در حال رشد محسوس تر است و خدمت داوطلبانه در این کشورها اهمیت به سزایی دارد. زیرا سازمان‌ها و مؤسسات ارائه دهنده خدمات اجتماعی، بدون داوطلبان تربیت شده فقط قادر به انجام دادن حداقل برنام ههای خود هستند، ولی با کمک داوطلبان می‌توانند برنامه های خود را از نظر کمی وکیفی گسترش دهند و به عده بیشتری از مردم خدمت کنند. از طرفی انجام خدمات داوطلبانه برای خود داوطلبان نیز بسیار مفید است، زیرا سبب تقویت حس نوع دوستی درآنان می‌گردد.

در حال حاضر نهضت صلیب سرخ و هلال احمر حدود ۱۰۵ میلیون نفر عضو داوطلب در سراسر جهان دارد. در واقع یکی از وظایف جمعیت هلال احمر، اداره امور داوطلبان و توسعه مشارکت آنان در تصمیم‌گیری‌های ها و فعالیت‌های مربوط به آنان و تربیت و آموزش آنان به منظور آماده ساختن آن ها در انجام خدمات امدادی و عام المنفعه می‌باشد(جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۹۲).

۱-۴- اهداف تحقیق

۱-۴-۱- هدف کلی

هدف کلی از این تحقیق به دست آوردن الگوی های مناسب جهت مشارکت‌های مردمی در فعالیت‌های عام المنفعه جمعیت هلال احمر شهرستان مهر و لامرد بود.

۱-۴-۲- اهداف جزئی

بررسی میزان تاثیر عوامل سیاسی مؤثر بر الگوی مشارکت مردم در فعالیت‌های عام المنفعه جمعیت هلال احمر شهرستان مهر و لامرد

بررسی میزان تاثیر عوامل اقتصادی مؤثر بر الگوی مشارکت مردم در فعالیت‌های عام المنفعه جمعیت هلال احمر شهرستان مهر و لامرد

بررسی میزان تاثیر عوامل اجتماعی مؤثر بر الگوی مشارکت مردم در فعالیت‌های عام المنفعه جمعیت هلال احمر شهرستان مهر و لامرد

بررسی میزان تاثیر عوامل فرهنگی مؤثر بر الگوی مشارکت مردم در فعالیت‌های عام المنفعه جمعیت هلال احمر شهرستان مهر و لامرد

ارائه راهکارهای افزایش مشارکت‌های مردمی در فعالیت‌های عام المنفعه جمعیت هلال احمر شهرستان مهر و لامرد

۱-۵-کاربرد تحقیق

کاربرد این تحقیق برای ادارات و سازمان‌های تابعه جمعیت هلال احمر می‌باشد تا با بهره گرفتن از الگوهای مشارکتی و پیشنهاد الگوی مناسب بتوانند جلب مشارکت مردمی بیشتری را در کلیه فعالیت‌های عام المنفعه داشته باشند.

۱-۶- سوال تحقیق

آیا عوامل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بر مشارکت مردم در فعالیت‌های عام المنفعه جمعیت هلال احمر شهرستان مهر و لامرد مؤثر می‌باشند؟

۱-۷- فرضیه ‏های تحقیق

۱-۷-۱- فرضیه اصلی

عوامل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بر مشارکت مردم در فعالیت‌های عام المنفعه جمعیت هلال احمر شهرستان مهر و لامرد مؤثر می‌باشد.

۱-۷-۲- فرضیات فرعی

عوامل سیاسی بر مشارکت‌های مردمی در فعالیت‌های عام المنفعه جمعیت هلال احمر شهرستان مهر و لامرد تاثیر دارد.

عوامل اقتصادی بر مشارکت‌های مردمی در فعالیت‌های عام المنفعه جمعیت هلال احمر شهرستان مهر و لامرد تاثیر دارد.

عوامل فرهنگی بر مشارکت‌های مردمی در فعالیت‌های عام المنفعه جمعیت هلال احمر شهرستان مهر و لامرد تاثیر دارد

عوامل اجتماعی بر مشارکت‌های مردمی در فعالیت‌های عام المنفعه جمعیت هلال احمر شهرستان مهر و لامرد تاثیر دارد.

بین میانگین عوامل سیاسی، اجتماعی و اقتصادی، تفاوت معناداری وجود دارد.

۱-۸- قلمرو تحقیق

۱-۸-۱- قلمرو موضوعی

در این پژوهش به دست آوردن الگوی مناسب جهت افزایش مشارکت‌های مردمی در فعالیت‌های عام المنفعه جمعیت هلال احمر شهرستان مهر و لامرد به عنوان موضوع اصلی در نظز گزفته شد و با توجه به آن، متغیر وابسته میزان مشارکت مردمی بود. عوامل مؤثر بر افزایش مشارکت‌های مردمی شامل : عوامل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بود که به عنوان متغیرهای مستقل مورد بررسی قرار گرفت.

۱-۸-۲- قلمرو مکانی

از نظر مکانی این پژوهش در کلیه سازمان‌های داوطلبان جمعیت هلال احمر شهرستان مهر و لامرد انجام گرفت و اعضایی که به صورت داوطلبانه برای مشارکت در فعالیت‌های عام المنفعه جمعیت هلال احمر به عضویت این سازمان درآمده بودند مورد بررسی قرار گرفتند.

۱-۸-۳- قلمرو زمانی

از نظر زمانی مطالعات از پاییز ۱۳۹۲ آغاز گردید. جمع‌ آوری مطالب و اطلاعات در زمستان ۱۳۹۲ و بررسی های جامعه آماری، تجزیه و تحلیل داده ها‌ی پرسشنامه در بهار و تابستان ۱۳۹۳ انجام پذیرفت.

۱-۹- تعریف مفاهیم و واژه­ های تحقیق

۱-۹-۱- تعاریف نظری

مشارکت مردمی:

مشارکت در معنی سنتی عبارت است از پیوند دو سویه، سازنده و سودمند میان دو تن یا بیشتر از دو تن.

مشارکت یک درگیری ذهنی و عاطفی اشخاص در موقعیت های گروهی است که آنان را بر می‌انگیزد تا برای دستیابی به هدف های گروهی، یکدیگر را یاری دهند و مسئولیت پذیر شوند(ملت، ۱۳۹۲).

درگیر شدن بسیار نزدیک مردم در فراگردهای اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی مؤثر بر زندگی انان(طوسی، ۱۳۷۸). همچنین طبق تعریف سازمان جهانی بهداشت (٢٠٠٢) مشارکت جامعه فرایندی است که به وسیله ان مردم به صورت فعال و واقعی در تعیین مسائل و مشکلاتشان، تصمیم‌گیری‌های در رابطه با عوامل تاثیرگذار بر روی زندگی شان، تدوین و اجرای سیاست ها، طراحی، توسعه و اجرای خدمات و تلاش برای رسیدن به تغییرات درگیر می­شوند.

داوطلبان:

داوطلبانی که در قالب گروه‌های داوطلبی (مهارت، حمایت، هدایت و مشارکت) در شرایط عادی به صورت کمکهای مالی و یا وقوع حوادث و سوانح با جمعیت همکاری می نمایند و ‌بر اساس سرانه های تعریف شده در طول سال، خدمات شایانی به جمعیت ارائه م یدهند (رمضانی نژاد و علا الدین، ۱۳۸۷).

عوامل اجتماعی:

برابری مردمان و برخورداری از حقوق شهروندی(ثبوتی، ۱۳۸۸).

عوامل سیاسی:

این عوامل به تناسب جوامع مختلف وجود دارند و ارتباط با ساختارهایی دارد که توزیع قدرت در جامعه را تشکیل می‌دهند. به عبارت دیگر، ساختار سیاسی جامعه می‌تواند زمینه مشارکت یا عدم مشارکت مردم را در امر محرومیت زدایی فراهم کند(پورطهماسبی، ۱۳۸۸).

توزیع قدرت در بین مردم وسهیم کردن آنان در اختیارات ‌و تصمیم‌گیری‌هایها(ثبوتی، ۱۳۸۸).

عوامل اقتصادی:

از دیگر موانع مشارکت و محرومیت زدایی می توان به ضعف بنیه مالی مردم اشاره کرد. وقتی اکثریت افراد جامعه به دنبال تامین نیازهای مادی و امرار معاس خود باشند، دیگر فرصتی برای مشارکت و محرومیت زدایی نخواهد بود(پورطهماسبی، ۱۳۸۸).

ایجاد فرصت‌های برابر برای پیشرفت همه مردم به خصوص گروه‌های پایین جامعه(ثبوتی، ۱۳۸۸).

عوامل فرهنگی :

بسیاری از باورهای فرهنگی مانند تقدیر گرایی و مشیت گرایی و قبول فاصله زیاد، می‌تواند انگیزه های مشارکت را تضعیف کند(پورطهماسبی، ۱۳۸۸).