دانشگاه آزاد اسلامی

واحد تهران مرکز

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M.A)

گرایش: حقوق خصوصی

عنوان:

تکالیف متقابل کودک و والدین درحقوق خصوصی ایران و اسناد بین الملل

استاد راهنما:

سرکار خانم دکتر بهشید ارفع نیا

استاد مشاور:

جناب آقای دکتر محمد بهمنی

بهار ۱۳۹۳

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

چکیده

خانواده و تکالیف متقابل والدین و فرزندان نسبت به یکدیگر اساس اجتماع و به عقیده جامعه شناسان یکی از عوامل ایجاد تمدن است. رشد و پرورش افراد در خانواده پایه گذاری شده است و سلامت و سعادت جامعه بشری در گرو تربیت صحیح و استواری است که در خانواده پدید آمده است. یکی از مسایل مهم که امروزه باید بیشتر مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد، تکالیف متقابل والدین و فرزندان در مقابل همدیگر می باشد. در این راستا والدین و فرزندان باید به حدود حقوق و تکالیف خود واقف بوده و بدانند مرز آزادی آنان در این حقوق تاکجاست؟ در بررسی در میان اسناد بین المللی، قلمرو حقوق والدین در تربیت کودک و مسایل دیگر مشخص شده و برای اعمال آن، تکالیف و مسئولیت هایی بر عهده آنان گذاشته شده است و همچنین در شرایط خاص دولت ها می بایست خانواده ها را در انجام تکالیف و در برخورداری از حقوق خود مورد حمایت قرار دهند. به عبارت دیگر هم در حقوق ایران و هم در اسناد بین المللی یک سری حقوق و تکالیفی متقابلا برای کودکان و والدین در نظر گرفته شده که در این پژوهش به بررسی آن خواهیم پرداخت.

این پژوهش به روش توصیفی تحلیلی است و به صورت روشمند به تحلیل و بررسی کتب و متون مربوط به موضوع تحقیق می پردازد. دراین پژوهش با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و با مراجعه به کتب، مقالات، پایان نامه ها و سایت های اینترنتی و فیش برداری از آنها، مطالب گردآوری شده و سپس با بررسی آنها، مطالب به شیوه توصیفی- تحلیلی ارائه می گردد.

نتایج حاصله را بدین صورت می توان بیان کرد که حقوق و تکالیف متقابل کودک و والدین در قوانین ایران ،به دلیل مبتنی بودن قوانین ایران بر اصول فقهی، با اسناد بین المللی تفاوت هایی دارد و نیز برخی از تکالیف والدین در قانون به طور صریح بیان نشده است و برخی قوانین مصرح فاقد ضمانت اجرا هستند.از این رو نیاز به اصلاح و بازنگری و تدوین قوانین دربعضی موارد و نیز همگامی با قوانین اسناد بین المللی که ایران به آنها پیوسته است، احساس می شود.

واژگان کلیدی

تکالیف متقابل، حقوق، کودک، والدین، حقوق خصوصی ایران، اسناد بین المللی

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                   صفحه

مقدمه. ۱

هدفهای تحقیق. ۲

سوالات یا فرضیه های تحقیق ( بیان روابط بین متغیرهای مورد مطالعه ) ۳

فرضیه ها ۳

روش تجزیه و تحلیل اطلاعات ۳

فصل اول:مبانی و مفاهیم. ۵

مبحث اول : کودک ۶

گفتار اول : تعریف کودک از دیدگاه فقه و قانون مدنی و قانون مجازات اسلامی ۶

بند اول: تعریف کودک از دیدگاه فقه. ۶

بند دوم: تعریف کودک از دیدگاه قانون مجازات اسلامی ۷

بند سوم: تعریف کودک از دیدگاه قانون مدنی ۸

گفتار دوم : تعریف کودک در اسناد بین المللی ۹

مبحث دوم: منابع حقوق کودک ۱۱

گفتار اول : اعلامیه جهانی حقوق کودک ۱۹۲۴ ژنو. ۱۱

گفتار دوم : اعلامیه جهانی حقوق کودک ۱۹۵۹ در مجمع عمومی سازمان ملل. ۱۱

بند اول : تاریخچه. ۱۲

بند دوم : اصول اعلامیه. ۱۴

بند سوم : بررسی اعلامیه. ۱۵

گفتار سوم : کنوانسیون حقوق کودک مصوب‌ نوامبر ۱۹۸۹ مجمع عمومی سازمان ملل. ۱۷

بند اول : سیر تدوین و تصویب و مفاد کنوانسیون. ۱۷

بند دوم : حق شرط در کنوانسیون حقوق کودک ۲۰

الف : تعریف حق شرط ۲۱

ب : بررسی حق شرط در کنوانسیون حقوق کودک ۲۲

ج : حق شرط کشورهای اسلامی ۲۴

د: حق شرط ایران بر کنوانسیون حقوق کودک ۲۴

مبحث سوم : مفهوم حق و حقوق. ۲۶

گفتار اول: تعریف حقوق. ۲۶

گفتار دوم : تعریف حق. ۲۷

بند اول: حق در لغت ۲۷

بند دوم: حق در اصطلاح. ۲۹

گفتار سوم: ولایت و قلمرو آن. ۳۱

فصل دوم : حقوق کودک بر والدین ۳۵

مبحث اول : حقوق غیر مالی ۳۶

گفتار اول: حق حیات ۳۶

بند اول: حق حیات در کنوانسیون حقوق کودک ۳۷

بند دوم: حق حیات در اسلام. ۴۰

گفتار دوم : حق تعلیم و تربیت ۴۳

بند اول: تعلیم وتربیت در حقوق ایران. ۴۳

بند دوم: تعلیم و تربیت در اسناد بین المللی ۴۷

۱-کنوانسیون های مرتبط با تعلیم وتربیت ۴۷

الف) کنوانسیون عدم تبعیض در آموزش و پرورش. ۴۸

ب) میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ۴۸

ج) کنوانسیون حقوق کودک ۴۸

د) اعلامیه حقوق بشر اسلامی ۴۸

ه)اعلامیه جهانی حقوق بشر. ۴۹

۲- حق آموزش کودک ۴۹

۳- حق دسترسی کودک به اطلاعات ۵۰

۳-۱برخی از ایرادات وارد بر اسناد بین‌المللی در مورد «حق کودک بر دسترسی به اطلاعات» ۵۱

۳-۲حق کودک به دسترسی اطلاعات از دیدگاه اسلام. ۵۳

گفتار سوم : حق کسب نام و تابعیت ۵۴

بند اول : حق بر هویت ۵۶

بند دوم: زمینه های شناسایی حق کودک بر هویت در غرب ۵۶

۱-کنوانسیون حقوق کودک ۵۷

۲-کنوانسیون اروپایی حقوق بشر و آزادیهای اساسی ۵۹

۳-سایر اسناد بین المللی ۶۰

الف) میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ۶۰

ب) میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی ۶۰

ج) اعلامیه اسلامی حقوق بشر. ۶۰

گفتار چهارم : حق آزادی مذهب ۶۱

بند اول: آزادی مذهب در حقوق ایران. ۶۲

بند دوم : آزادی مذهب در مقررات بین المللی ۶۳

گفتار پنجم : حق حضانت ۶۴

بند اول : مفهوم حضانت ۶۵

بند دوم: حق یا تکلیف بودن حضانت ۷۲

بند سوم: پایان حضانت ۷۳

بند چهارم: بررسی حضانت در کنوانسیون حقوق کودک، کنوانسیون منع تبعیض علیه زنان و قانون فرانسه  ۷۷

۱-کنوانسیون حقوق کودک ۷۷

۲-کنوانسیون منع تبعیض علیه زنان. ۷۷

۳-حضانت در حقوق فرانسه. ۷۹

مبحث دوم : حقوق مالی ۸۱

گفتار اول: نفقه. ۸۳

بند اول: احکام نفقه خویشان. ۸۳

بند دوم: تعریف نفقه در حقوق ایران و اسناد بین المللی و قانون فرانسه. ۸۴

بند سوم: شرایط وجوب نفقه. ۸۶

بند چهارم: مقدار نفقه. ۸۸

بند پنجم: متقابل بودن نفقه اقارب ۹۲

بند ششم: الزام به نفقه. ۹۳

۱-ضمانت اجرای کیفری ۹۳

۲-ضمانت اجراى مدنى ۹۵

۳-قانون حاکم بر ترک نفقه. ۹۶

بند هفتم: بررسی نفقه در اسناد بین المللی ۹۷

۱-کلیات نفقه ی اقارب در حقوق کامن لا. ۹۸

الف)ضمانت هاى اجرایى نفقه اقارب در کامن لا. ۱۰۰

ب)تفاوتهاى حقوق ایران و کامن لا در خصوص نفقه اقارب ۱۰۱

۲- نفقه در حقوق فرانسه. ۱۰۴

گفتار دوم: اداره اموال کودک توسط والدین ۱۰۵

بند اول : اداره اموال کودک در حقوق ایران. ۱۰۵

بند دوم : اداره اموال کودک در حقوق فرانسه. ۱۰۷

فصل سوم: حقوق والدین در مقابل کودک ۱۱۲

مبحث اول: حقوق غیر مالی ۱۱۵

گفتار اول: حق احسان و نیکی ۱۱۵

گفتار دوم: حق احترام و تکریم. ۱۱۷

گفتار سوم: حق اطاعت ۱۱۹

مبحث دوم: حقوق مالی ۱۲۱

گفتار اول: اجرت والدین ۱۲۱

گفتار دوم: نفقه والدین ۱۲۲

بند اول : مروری بر قوانین مربوط به نفقه اقارب ۱۲۴

بند دوم : ضمانت اجرای حقوقی نفقه. ۱۲۴

بند سوم : ضمانت اجرای کیفری نفقه. ۱۲۵

بند چهارم : مستحق نفقه و واجب النفقه. ۱۲۷

گفتار سوم: بررسی حقوق والدین در اسناد بین المللی ۱۲۹

نتیجه و پیشنهادها ۱۳۳

پیشنهادها ۱۴۱

فهرست منابع. ۱۴۲

منابع فارسی ۱۴۲

منابع عربی ۱۴۶

منابع خارجی ۱۴۷

منابع اینترنتی ۱۴۸

نشانه های اختصاری

اتحادیه بین المللی نجات کودکان. .SCIU

اتحادیه جهانی رفاه کودکان .ICWU

صندوق بین المللی کودکان. .UNICEF

سازمانهای غیر دولتی و مردم نهاد .NGO

حق شرط. Reservation

حق برتر. Supreme right

ج. جلد کتاب

چ دفعات چاپ

ص- صص .شماره صفحه

م سال میلادی

ه . ق. هجری قمری

ه . ش هجری شمسی

ق . م. قانون مدنی

ق. ا .قانون اساسی

ق . م . ا. .قانون مجازات اسلامی

ق.م.ع. .قانون مجازات عمومی

ق.ا.ح .قانون امور حسبی

(ص) صلی الله علیه و آله وسلم

(ع) علیه السلام

(س) سلام الله علیها

مقدمه

خانواده، یک سازمان اجتماعی کوچک است که روابط اعضای آن، به خصوص روابط والدین با فرزندان، مهم ترین عنصر شکل دهنده این سازمان است.کودکان به واسطه محدودیت‌های طبیعی و اجتماعی خود نیاز به حمایت قانون‌گذار، والدین و جامعه دارند. از این رو باید سعی شود تا به بهترین نحو حقوق آنان را استیفا نمود. در عرصه بین‌الملل، کنوانسیون جهانی حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ میلادی وجود دارد که ایران نیز آن را (با درج حق شرط کلی) مورد تایید قرار داده است. قانون مدنی و دیگر قوانین کشور نیز در مورد حقوق کودک مواردی را ذکر کرده‌اند.

کودک به اراده خود به دنیا نمی‌آید؛ زن و مردی که به وجود آورنده وی هستند، پس از تولد طفل دارای سمت پدر و مادر می‌شوند و قانون‌گذار برای آنان یک‌سری حقوق و تکالیفی را مقرر کرده است، که مهم‌ترین آن تکالیف قانونی، عبارتند از : حضانت، سرپرستی اموال، تربیت، حق نفقه. همان گونه که ملاحظه می‌گردد با مطالعه قوانین مربوط به وظایف والدین که قسمت اعظم آن در مواد ۱۱۶۸ تا ۱۱۷۹ قانون مدنی آورده شده است ، به عناوین و وظایف کلی بسنده شده است و برخی از آنها مبهم و غیرشفاف است.

در این قسمت نیز برخی از حقوق، مالی و برخی دیگر، غیرمالی محسوب می‌گردند که البته ممکن است برخی از حقوق مخلوطی از این دو حق باشد. قانون‌گذار در ماده ۱۱۹۹ قانون مدنی درباره حق نفقه اولاد به عنوان یکی از حقوق مالی کودکان بحث نموده و تکالیفی را برای والدین و دیگران مقرر نموده است. از طرف دیگر بسیاری از حقوق کودکان در ذیل حقوق غیرمالی جای دارند به عنوان مثال ماده ۱۱۶۸ قانون مدنی در باب «حضانت» طفل که جنبه غیرمالی آن غلبه دارد و ماده ۱۱۷۸ قانون درباره «تربیت» که یکی از وظایف والدین محسوب می شود و جزء حقوق غیرمالی به شمار خواهد آمد.

در زمینه حقوق متقابل کودک و والدین تا کنون چندین کتاب و پایان نامه و مقاله به چاپ رسیده است که هر یک به بعدی از ابعاد گوناگون این مساله پرداخته اند.ازجمله : پایان نامه مصطفی رستمی با عنوان” بررسی حقوق کودک در کنوانسیون حقوق کودک و حقوق اسلام ” (۱۳۸۶) که در این پژوهش به مقایسه حقوق کودک در قوانین اسلام وکنوانسیون حقوق کودک پرداخته است. پایان نامه شراره عنصری با عنوان “قلمرو حقوق والدین در تربیت کودک در اسناد بین الملل حقوق بشر ” (۱۳۸۶) که در این پژوهش به بررسی حقوق و تکالیف والدین در تربیت فرزندان و نقش حمایتی دولتها در اسناد بین المللی حقوق بشر پرداخته است. پایان نامه مرضیه عباس آبادی آسیابان با عنوان “بررسی تطبیقی کنوانسیون حقوق کودک با میثاق حقوق کودک در اسلام ” (۱۳۸۷) که در این پژوهش به مقایسه “کنوانسیون حقوق کودک” (مصوب سال ۱۹۸۹) با “میثاق حقوق کودک در اسلام” (مصوب سال ۲۰۰۵) پرداخته است و برخی اشکالات وارد بر کنوانسیون حقوق کودک و میثاق حقوق کودک در اسلام مطرح و پیشنهادهایی در جهت نزدیک شدن بیشتر میثاق به دیدگاه های اسلام و رفع بعضی نواقص آن ارائه شده است.

تا کنون پژوهش جامعی در خصوص حقوق و تکالیف متقابل کودک و والدین در حقوق خصوصی ایران و مقایسه آن با اسناد بین المللی صورت نگرفته است. لذا در این پژوهش به بررسی حقوق متقابل کودک و والدین در حقوق خصوصی ایران و اسناد بین المللی می پردازیم. ابتدا قوانین مصرح و غیرمصرح حقوق خصوصی ایران در خصوص حقوق و تکالیف متقابل کودک و والدین و ضمانت اجرا های قانونی موجود را مورد بررسی قرار می دهیم، سپس تفاوت های قوانین ایران و اسناد بین المللی و حق شرط ایران بر کنوانسیون حقوق کودک را مورد ارزیابی قرار می دهیم. در نهایت نواقص و کاستی های قانونی را شناسایی و راهکارهای قانونی رفع نواقص را ارایه خواهیم داد.

هدفهای تحقیق

-افزایش ادبیات موضوع، آگاهیها و اطلاعات مربوط به ماهیت حقوق و تکالیف متقابل کودک و والدین  طریق بررسی جامع و مفصل این موضوع.

-بررسی و ارائه نواقص و کاستی های مدیریتی و قانونگذاری در رابطه با موضوع.

-تبیین و تشریح حقوق و تکالیف متقابل قانونی و تربیتی کودکان و والدین در مقابل هم.

– کمک به جامعه حقوقی،وکلاء،دانشجویان در جهت بالا بردن دانش حقوقی از طریق ارائه منبع مستقل در این زمینه.

– ارائه راهکار و پیشنهادات بوسیله بررسی تطبیقی موضوع با اسناد بین المللی.

سوالات یا فرضیه های تحقیق ( بیان روابط بین متغیرهای مورد مطالعه )

آیا در حقوق متقابل والدین و فرزندان،تفاوتی بین حقوق ایران و اسناد بین المللی وجود دارد؟

آیا والدین تنها نسبت به تربیت فرزند در دوران کودکی مسئول هستند؟

آیا همه حقوق و تکالیف متقابل والدین و کودک در قوانین تصریح شده است؟

آیا حقوق متقابل والدین و فرزندان دارای ضمانت اجرا می باشد؟

فرضیه ها

بله، در این رابطه بعضی حقوق و تکالیفی در اسناد بین المللی هست که در قانون ایران فاقد وجاهت شرعی می باشد.

والدین علاوه بر دوران کودکی در همه مراحل زندگی کودکان حقوق و وظایفی برعهده دارند.

بعضی از حقوق و وظایف تصریح شده و برخی را هم از عرف و عادات می توان استنباط کرد.

بعضی از حقوق دارای ضمانت اجرا  هستند و بعضی هم فاقد ضمانت اجرا می باشند.

روش تجزیه و تحلیل اطلاعات

در پژوهش پیش رو سعی خواهیم کرد، توصیف حقوقی و تحلیل محتوا براساس قواعد منطقی حقوقی بوده تا نتیجتاً به بهترین نظرها رسیده و ابهامات موجود و جایگاه واقعی موضوع را شناخته و ارائه نماییم. همچنین نگارنده در صدد است که طرز ارائه مطالب تحقیق ضمن این که از جنبه های نظری برخوردار باشد، جنبه های عملی و کاربردی نیز داشته باشد. در واقع در تهیه و گردآوری سعی شده است با استفاده از روش تحلیلی و منابع کتابخانه ای، علی رغم منابع محدود در این زمینه، نظرات حقوقدانان (داخلی و خارجی)در هر زمینه که مربوط به این عنوان باشد،جمع آوری و در  حد امکان با رجوع به کتب و مقالات ایشان، موضوعات بررسی شده و همچنین رویه عملی حاکم نیز در آن خصوص بیان شده باشد. و در این راستا از تقسیماتی چون فصل، مبحث، گفتار و بند بهره جسته و در نهایت به عنوان نتیجه، فشرده نتایج به دست آمده به منظور ارائه پاسخی در خور شایسته به سوالات تحقیق بیان خواهد گردید.

***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد

یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است